Op een moment dat heel de wereld inzet op hernieuwbare energie en energiebesparing, beslist de federale minister van Energie, Paul Magnette de kerncentrales langer open te houden. FREYA VAN DEN BOSSCHE vindt die beslissing, die 'indruist tegen alle gewestelijke inspanningen', onbegrijpelijk.

Overal ter wereld dringt stilaan de noodzaak door om massaal te investeren in hernieuwbare energie en energiebesparing. Eindelijk. Maar ergens in Gallië houdt één klein landje hardnekkig stand, tegen beter weten in. In België roeit de federale regering regelrecht tegen de stroom in. Met dapperheid heeft dat helaas allang niets meer te maken, integendeel.

Vorige week kondigde de federale minister van Energie aan dat hij de oudste drie kerncentrales op Belgisch grondgebied, die normaal in 2015 de deuren zouden sluiten, nog 10 jaar langer wil openhouden. Hij zwaait daarvoor met een studie waarvan de uitkomst al vooraf vaststond, met name dat de elektriciteitsvoorziening in het gedrang komt als we onze kerncentrales stilleggen, zoals de wet het vraagt.

Coherent gewestelijk beleid

Die aankondiging druist regelrecht in tegen het beleid van de drie gewesten. Die doen hun best om, binnen hun bevoegdheden, een coherent investeringsbeleid op poten te zetten dat de opmars van hernieuwbare energievormen ondersteunt. Tegelijk doen ze zware inspanningen om het energieverbruik in de hand te houden. Het ondersteuningsbeleid zet tal van burgers ertoe aan om zelf hun duit in het zakje te doen, bijvoorbeeld door te isoleren, zonnepanelen te plaatsen of zuiniger om te springen met energie. Met één simpel bericht maait de federale staat al die inspanningen onderuit. Verblind door de miljoenen van Suez GDF buigt ze voor de belangen van de Franse energiegigant en laat ze de Belgische consument opdraaien voor de factuur.

Laat het duidelijk zijn: zo'n eenzijdige beslissing, die zonder enig overleg met de gewesten werd genomen, is voor ons totaal onbegrijpelijk en onaanvaardbaar.

Onbegrijpelijk, omdat er voldoende alternatieven voorhanden zijn. De investeringen die vandaag gepland zijn in gascentrales en hernieuwbare energie, volstaan om de drie nucleaire reactoren die in 2015 zouden sluiten te vervangen. Dat blijkt uit de gegevens van de CREG, die ook aan minister Magnette zijn bezorgd. Het is dus een fabeltje dat de centrales langer open moeten blijven. Bovendien verplichten onze Europese engagementen ons om het energieverbruik drastisch te beperken, en dus ook de elektriciteitsconsumptie. Zoiets zal een doortastend beleid vergen, maar het is mogelijk. In de studie van Magnette is er zelfs geen rekening gehouden met ernstige inspanningen voor energiebesparing. Het is nochtans een vaststelling die cruciaal is bij het uittekenen van de energiepolitiek van de toekomst. We willen de federale regering er dan ook voor waarschuwen die toekomst niet te ondermijnen met al te traditionalistische beslissingen.

Voorwaarde daarvoor is dat de gewesten dan wel de mogelijkheid hebben om hernieuwbare energie en efficiënte klassieke energieproductie te stimuleren. Want Magnette lijkt nog een cruciale werkelijkheid over het hoofd te zien: de dominantie van een handvol operatoren op de Belgische energiemarkt die oppermachtig zijn gemaakt door het beleid, staat elke vrije concurrentie en dus de ontwikkeling van nieuwe, schonere energievormen in de weg. Hun enige bekommernis is grof geld verdienen, dankzij een vervuilende en onveilige technologie die in het verleden is afbetaald door de verbruikers/belastingbetalers.

Door de kerncentrales open te houden, krijgt Suez Gaz de France vrije baan om zijn dominante positie op de Belgische markt te bestendigen. Nieuwe producenten krijgen geen voet aan de grond, en dat net op een moment dat de omschakeling naar een schonere energie-economie overal ter wereld wordt beschouwd als dé manier om uit de economische crisis te geraken.

Radioactieve eieren

Alleen als de overheid hen daartoe dwingt en het monopolie sloopt, zullen deze operatoren hun kip met de gouden (en radioactieve) eieren opgeven. Alleen dan zullen ze genoodzaakt zijn om hun geld te investeren in technologieën die minstens even goed zijn voor de consument als voor henzelf en hun aandeelhouders.

Want zoveel is duidelijk: ook de consument is hier opnieuw de dupe van. Electrabel/Suez krijgt via deze beslissing de handen vrij om de prijzen voor de Belgische gezinnen en ondernemingen kunstmatig hoog te houden. De prijzen in België stijgen momenteel dubbel zo snel als in Frankrijk, en dat bij dezelfde producent. De winsten vloeien naar Parijs, getuige het feit dat Electrabel ondanks woekerwinsten in 2008 in België geen eurocent belastingen betaalde. Kortom: de Belgische consument subsidieert de goedkopere Franse stroomfactuur, waar de regering Suez maximumtarieven heeft opgelegd.

De consument is dus dubbel de dupe van de beslissing om de kerncentrales langer open te houden. Niet alleen blijft de energiemarkt gemonopoliseerd, bovendien blijft de prijs die hij betaalt te hoog.

Er is nochtans een alternatief: de mottenballentaks op de monsterwinsten van Electrabel. De kerncentrales hoeven daarvoor niet eens langer open te blijven, want zelfs in het wettelijk voorziene sluitingsscenario zullen ze nog jaren winsten opleveren die kunnen worden afgeroomd door de overheid. Zo zouden er voldoende investeringsmiddelen vrijkomen om in te zetten op hernieuwbare energie en energiebesparing, zodat we op korte termijn geen kerncentrales meer nodig hebben. Met een dergelijk beleid zou de federale regering de gewesten ondersteunen, en ze niet tegenwerken, zoals ze vandaag doet.

Wij, de gewestministers van Energie, hekelen deze rampzalige beslissing. Aan het begin van de 21ste eeuw moeten we resoluut onze eigen toekomst uittekenen, en niet in het verleden blijven hangen. We staan voor dezelfde financiële uitdagingen als de federale staat. We weten dus als geen ander hoe verleidelijk het is om te zwichten voor enkele miljarden die de begroting even in evenwicht zouden houden. Maar we weten ook dat we op die manier onze verantwoordelijkheid voor ons en voor onze kinderen van ons afschuiven en onze geloofwaardigheid verkwanselen.

De drie gewestministers, bevoegd voor Energie, delen deze visie en nodigen de federale minister van Energie uit tot dialoog en overleg. Het is hoog tijd dat ons land een gemeenschappelijk en resoluut toekomstgericht energiebeleid nastreeft, over de taal- en partijgrenzen heen, en massaal investeert in hernieuwbare energie en energiebesparende maatregelen. Alleen zo kunnen we onze medeburgers en onze ondernemingen, die vandaag meer dan ooit onze hulp inroepen, op een duurzame manier blijven ondersteunen.

Opiniestuk van Freya Van den Bossche, Vlaams minister van Energie, met collega's Evelyne Huytebroeck (Brussel) en Jean-Marc Nollet (Waals Gewest).