De kiesstrijd woedt in alle hevigheid, hoog tijd dus om u nog snel onze bosanalyse van de verkiezingsprogramma’s te bezorgen. In welke mate liggen onze beleidsmakers wakker van een gezonde leefomgeving met voldoende bos? VBV screende voor u de partijprogramma’s voor de Vlaamse verkiezingen van 2009 van alle Vlaamse partijen en kwam tot de vaststelling dat meer en beter bos in Vlaanderen nog steeds geen evidentie is en het voor enkele partijen zelfs geen enkele prioriteit heeft.

Reeds meer dan 35 jaar ijvert de Vereniging voor Bos in Vlaanderen vzw (VBV) voor haar brandend actuele hoofddoelstellingen: bosbehoud, bosuitbreiding en multifunctioneel bosgebruik. Met deze nieuwsbrief hebben we absoluut niet de pretentie u een kiesadvies voor te schotelen, maar we doen wel een eerlijke en objectieve poging om de programma’s van de politieke partijen op vlak van bos door te lichten.

Deze doorlichting werd gebaseerd op de volgende criteria:

1.       Het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen voorzag in de realisatie van 10.000 ha extra bosuitbreiding (tegen 2007). Helaas is slecht een kwart hiervan gerealiseerd. Hoe gaan de partijen hiermee om en wat zijn hun verdere plannen?

2.       Ca. 40.000 hectare bos, een kwart van de totale oppervlakte, is op de Vlaamse ruimtelijke plannen nog steeds niet ingekleurd als bosgebied. Deze vaak waardevolle bossen zijn zonevreemd en dus sterk bedreigd. Biedt de partij met een oplossing voor deze bossen?

3.       Bossen zuiveren de lucht, nemen fijn stof op, hebben een verkoelend effect op de omgeving, kunnen ingezet worden bij geluidsoverlast en visuele hinder, werken erosiewerend en bevorderen een goede waterhuishouding. Erkent de partij de bufferfunctie van bossen?

4.       Bossen en bomen spelen een belangrijke rol in het creëren van een leefbare stadsomgeving: speelruimte voor jongeren, een koele omgeving waar het aangenaam vertoeven is, de plek bij uitstek waar de Vlaming gaat recreëren! Integreert de partij bos/bomen bij de plannen voor een leefbare stad (eventueel stadrandsbossen / extra speelbossen)?

5.       Heeft de partij oog voor de rol van bossen in biodiversiteit of bij het invullen van habitat- en vogelrichtlijngebieden?

6.       Bossen leveren een belangrijke gebruiksvriendelijke en hernieuwbare grondstof. In welke mate heeft de partij aandacht voor de bestendiging van de economische bosfunctie in Vlaanderen?

  GROEN!:  GROEN! presenteert in haar verkiezingsprogramma een doordachte en consistente visie die concrete en zeer gedetailleerde oplossingen biedt voor onze bossen. GROEN! streeft daarbij naar een herstel van de ruimtelijke kwaliteit in Vlaanderen, en maakt hier zelfs een speerpunt in haar programma van. Bos en natuur spelen hierin een belangrijke rol. 

Enkele concrete actiepunten uit het verkiezingsprogramma van GROEN!:

·         Een planmatige oplossing voor de zonevreemde bossen en natuurgebieden. Waardevolle gebieden krijgen een nieuwe bestemming als bos. De eigenaars krijgen een billijke planschade uitbetaald. Dat geldt met name voor de resterende Ferrarisbossen, gebieden die sinds 1780 (de uitgavedatum van de Ferrariskaarten) onafgebroken bebost waren. Het gaat om 1% van ons bosareaal. 18% daarvan is zonevreemd en dus onbeschermd.

·         Tegen 2012 heeft elke Vlaamse stad een toegankelijk stadsbos op fietsafstand.

·         Een hogere ambitie voor bosbehoud en –uitbreiding (20.000 ha tegenover 10.000 ha nu) in het volgende Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen.

·         Meer stimulansen voor bosuitbreiding, door het aanpassen van wetgeving (o.m. federale pachtwet) en het vrijmaken van financiële middelen (o.m. uit het boscompensatiefonds). Ook stedenbouwkundige vergunningen moeten binnen een redelijke termijn worden afgeleverd.

·         Verstrenging van de wetgeving op ontbossingen: dit kan enkel mits effectief herbebossen, in de onmiddellijke omgeving, en wel voorafgaand aan de ontbossing.

·         Terug voorzien van de nodige middelen van het Vlaams Fonds Tropisch Bos (verdubbeling t.o.v. huidig budget).

·         Meer ruimte voor economische houtteelt in landbouwgebieden en tijdelijk in woonuitbreidingsgebieden.

·         Benadrukken van de rol van natuur en bos als multifunctionele klimaatbuffers.

·         Uitbouw van sociale ecowijken, waar grote open ruimtes met groen, pleinen en bossen zich op loop- of fietsafstand bevinden.

·         Invulling van het grote recreatieve potentieel van voldoende kwaliteitsvol en toegankelijk bos, om onbekommerd te kunnen wandelen, lopen, fietsen,….

   SP.A: SP.A wil dringend een tand bijsteken om de beloofde bosuitbreiding uit het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen te realiseren. Wat ruimtelijke planning betreft wil de partij zoveel mogelijk aaneengesloten terrein van minimum 50 hectare een bestemming geven als gebieden waar de natuur zich kan ontwikkelen of herstellen. De openruimte-gebieden met bestemming natuur moeten eindelijk op het terrein gerealiseerd worden en andere openruimte-gebieden moeten zodanig hertekend worden dat een overgangsfase ontstaat tussen menselijke bewoning en natuur met o.m. bossen en waardevolle biotopen. De SP.A gaat ook voluit voor een nieuwe taakstelling van het Vlaams Ecologisch Netwerk, waarbij minstens 90% van de bos- en natuurstructuur (143.000 hectare) wordt gerealiseerd. Natuur- en bosreservaten vindt de SP.A zijn zeer belangrijk om het verlies aan biodiversiteit tegen te gaan. Een aankoopbeleid voor natuur-, bos- en duingebieden biedt nog steeds de beste waarborg en de meest duurzame manier voor de toekomst.

SP.A pleit ook voor het aantrekkelijker maken van de stedelijke omgeving, en zet daarbij onder meer in op groene (natuur) en blauwe (waterlopen) vingers, die vanuit het buitengebied tot in het stadscentrum reiken. Onbenutte open ruimtes worden als publiek groen ingericht en toegankelijke natuur wordt op loopafstand gecreëerd. SP.A besteed ook aandacht aan klein stedelijk groen zoals gevelbegroeiing,tegeltuinen, straatbomen. Tenslotte wordt ingezet op goed bereikbare en toegankelijke stads- en speelbossen in de nabijheid van grote steden.

  CD&V: in zijn eerste interview als Vlaams Minister vergat Kris Peeters nog dat hij ook nog de bevoegdheid Leefmilieu had, maar men heeft bij CD&V de voorbije jaren bijgeleerd: het programma van de christendemocraten heeft wel degelijk heel wat oog voor bos. Het blijft allemaal wel een beetje vaag, en bovendien houdt men graag een forse slag om de arm. Een aantal van de CD&V-doelstellingen werd in de voorbije legislatuur door de minister reeds uitgewerkt – zoals bv. de verbeterde toegankelijkheid van bossen – maar stout als we zijn, kunnen we toch ook niet nalaten ons af te vragen waarom een aantal van die nobele doelstellingen, zoals de regularisatie van de zonevreemde bossen, tijdens de voorbije legislatuur dan toch zeker niet consistent verdedigd werden?

In haar programma belooft CD&V dat eigenaars stimulansen zullen krijgen om de “natuurlijke structuur” duurzaam te beheren. De doelstellingen inzake natuur, bos en natuurverweving worden bij voorkeur ruimtelijk gerealiseerd in de reeds Europees beschermde gebieden. Ook zal de partij voorzien in voldoende bossen, maar wat dit precies betekent, of hoe men dat wil realiseren, daarover houdt men zich op de vlakte. CD&V legt daarbij de nadruk op meer toegankelijk groen: groen in de stad, stadsbossen, speelbossen en toegankelijke natuur- en bosgebieden. Tevens worden de zonevreemde bossen in kaart gebracht, herbestemd “waar nuttig en mogelijk”, en wordt naar gepaste oplossingen gezocht waar dit niet mogelijk is.

   SLP: De opvolgers van Spirit stellen dat er in het kader van de opwarming van de aarde en de zorg voor het milieu dringend actie vereist is. Biodiversiteitsherstel is daarbij een prioriteit, die gerealiseerd kan worden via de aanleg van meer natuur- en bosgebieden. Vreemd genoeg benadrukt SLP daarbij dat “deze gebieden deels gesloten moeten blijven voor het publiek omdat de impact van recreatieve activiteiten niet gering is”, maar wordt nergens aandacht geschonken aan het belang van toegankelijk bos voor Vlaanderen. De verantwoordelijkheid voor het natuurbeheer wordt grotendeels bij de landbouwsector gelegd, die hiervoor de nodige stimulansen dient te krijgen.

  N-VA: N-VA-kopman Bart De Wever beroept zich er soms op “gene groene” te zijn, maar desondanks vinden wij in het N-VA-programma toch een aantal bosaccenten. De N-VA wenst bv. dat er extra werk wordt gemaakt van het realiseren van het beloofde areaal aan bos‐ en natuurgebied. De financiële middelen bekomen via de boscompensatieregeling moeten op korte termijn ingezet kunnen worden om effectieve bebossingsprojecten te realiseren. Voor de N-VA is bosuitbreiding in het landbouwgebied echter enkel mogelijk als het niet ingezet wordt om het landbouwareaal te beperken. De partij maakt ook gewag van ‘groene ruimte’ om de steden opnieuw aantrekkelijk te maken voor jonge gezinnen.

LDD: Bij LDD is de aandacht voor bos en natuur beperkt. Enkel de aanleg van “meer daadwerkelijk te gebruiken stads- en speelbossen” wordt vermeld; voor de rest speelt het bos geen rol voor deze partij. Verder dient de ruimtelijke ordening meer rechtszekerheid en transparantie te bieden. Lijst Dedecker stelt hiervoor een snellere procedure inzake vergunningenbeleid met een dwingend karakter voor.

   Open VLD: in haar programma rept Open VLD niet over ‘bos’, en ook bomen zijn hen niet bekend, tenzij ‘financiële hef-bomen’. Het begrip ‘groen’ vergt ook de nodige moeite: Open VLD wil jaarlijks 200 hectare ‘brownfields’ ontwikkelen maar dan vooral om economische noden te vervullen en als het echt, echt moet om groene ruimte en recreatiezones te ontwikkelen. De partij streeft leefbare steden na, en belooft daarbij ‘meer groen’ om jonge gezinnen aan te sporen “om zich in de stad te vestigen of er te blijven wonen”. “Ons land heeft zijn ruimtelijke ordening niet mee…”, lezen we verder tot onze wel erg grote verbazing in het verkiezingsprogramma van Open VLD. Een duidelijke visie op hoe die ruimtelijke ordening in de toekomst dient om te gaan met de noodzaak aan meer bos en natuur wordt niet gegeven. Jammer, van een partij die de voorbije legislatuur de minister van Ruimtelijke Ordening heeft geleverd, hadden we toch wel meer mogen verwachten.

PVDA+: Bij PVDA+ vinden we niets terug over bos en natuur.

VB: Bij Vlaams Belang staat het begrip ‘bos’ niet echt in het woordenboek. VB betreurt wel dat landbouwgrond verloren gaat ten koste van bos- en natuurcompensatie.