Wouden en bossen: ze spelen een veel grotere rol in de eb en vloed van het planetaire klimaatsysteem dan gedacht. Wordt de ontbossing morgen gestopt, dan verwijderen de bestaande en zich herstellende bossen de helft van de CO2-uitstoot en andere menselijke emissies. Een internationaal onderzoek, gespreid over twee decennia, maakte deze verbijsterende conclusies medio juli bekend in het wetenschappelijk vakblad Science.

Ontbossing blijkt volgens de studie verantwoordelijk voor een kwart van de menselijke emissies. Wouden en bossen moeten daarom een veel grotere rol spelen op de koolstofmarkt en bij de bestrijding van de klimaatverandering. Moraal van dit verhaal voor een piepkleine, bosarme regio als Vlaanderen: bestrijd eerst de eigen ontbossing en zorg voor een forse bosuitbreiding vooraleer miljoenen euro's aan emissiekredieten te pompen in Vlaamse bedrijven die in het buitenland opereren. Iets waar vooral de bedrijven beter van worden. Het onderzoek haalde geen enkele Vlaamse krant of televisiezender. En dat is vreemd, want Vlaanderen is op het vlak van bossen zowat de slechtste leerling van Europa. En de Vlaamse burger wil dat anders zien. Een op drie Vlamingen dorst naar een Vlaanderen dat zich hertekent naar het beeld van de Duitse stad Freiburg, onthulde een recente internetbevraging van de overheid. De Vlaming wil minder ruimtelijke verrommeling, meer groen, minder beton; hij wil autovrije steden en meer duurzaamheid. Voorwaar vrome wensen zijn dat, want tussen droom en daad staat al een hele poos ‘de Vlaamse politiek' en ‘de Vlaamse administratie'.

De evolutie van het Vlaams bosoppervlak de afgelopen decennia onthult de trieste waarheid: de Vlaamse overheid saboteert systematisch haar eigen voornemen voor meer bossen. Het scenario anno 1997 was nochtans simpel: de Vlaamse regering stipuleerde toen in het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen dat er 10.000 ha extra bos moest bijkomen tegen 2007. Ten koste van 50.000 hectare landbouwgrond. Dat werd de jaren daarop tot in den treure herhaald in allerhande officiële documenten. Maar de politieke wil ontbrak en de landbouwsector bleek doof, blind en vooral narcistisch. De deadline werd dan maar verschoven naar 2012, maar momenteel blijkt nog niet eens de helft van de doelstelling gehaald.

Nochtans zit er dit jaar 3 miljoen in het boscompensatiefonds, waarmee de overheid bossen moet aanplanten. Jammer dat deze pot nauwelijks wordt aangesproken. In 2009 kocht de Vlaamse overheid een fantastische 10 hectare voor compensatiebebossing. In 2010 was dat 46 hectare. Hoe dit kan? Vlaanderen wordt versmacht door de keuken-, achtertuin- en dorpspolitiek van haar bewindslui. In minder eufemistisch Nederlands: de lafheid, het kortetermijndenken, electorale spelletjes en het navelgewroet van onze politici zorgen ervoor dat we elk jaar verder van Freiburg afdrijven.

Uit de jongste bosbarometer van de Vereniging voor Bos in Vlaanderen blijkt dat in 2009 maar liefst 291 hectare bos verdween, terwijl er slechts 203 hectare bos-in-spe bijkwam. Netto-ontbosser Vlaanderen maakt de omgekeerde beweging van de rest van Europa en zit daarmee in het topje van de staart van Europa. Het politieke geblaat pretendeert nochtans anders te willen. Geen minister, burgemeester of schepen die zich niet farizeïsch een voorstander van meer bos verklaart. Pijnlijk illustratief is het trieste verhaal van het stadsbos in Tienen. De milieuschepen draait er zich in alle kanten en bochten om de burger ervan te overtuigen dat hij pro stadsbos is. Maar: het is een moeilijk, langdurig proces, waarschijnlijk iets voor zijn opvolger. En: we mogen zeker ook niet vergeten dat er zitbankjes en looppaadjes moeten geplaatst worden. Want een bos dient toch vooral de heilige menselijke Drievuldigheid wandelaar/toerist/sportieveling.

En ja: het klopt dat het Tiense kinderbos wordt gekapt en dat er een groene zone voor serviceflats en een parkeerzone verdwijnt. Maar wat kan de brave schepen doen? Na zijn voorstel om de omgeving van het ziekenhuis te bebossen, was hij ei zo na vermoord! Kortom: hier hebben we onze zoveelste bosjudas. Kop tussen de billen en botten in de koeienmest. Tienen kan ten vroegste in 2021 een stadsbos verwachten. De stad verdient beter. Steden als Oostende en Vilvoorde bewezen onlangs dat het helemaal anders kan.

Ook op landelijk vlak wringt het schoentje. De eenvoudigste en goedkoopste manier om onze bossen uit te breiden is via privé-initiatief. Vlamingen genoeg die de Kafkaiaanse administratieve rompslomp willen trotseren om een bos aan te leggen of uit te breiden. Maar helaas: de Vlaamse Landbouwadministratie steekt daar bijna systematisch een stok voor. Een schandelijke, actieve boycot, zeg maar. Meer dan de helft van de bebossingsaanvragen door particulieren keurt ze immers systematisch af. Het afdelingshoofd van het departement Duurzame Landbouwontwikkeling van het Vlaams Ministerie van Landbouw en Visserij komt daar recent in De Standaard openlijk voor uit: geen bos op de beste landbouwgrond, amen. Gezond boerenverstand heet dat. De man laat weten dat hij wel vragende partij is voor een dialoog met de natuurbeweging. Na decennia boycotten, anno 2011, met alles wat er geweten is over de klimaatsverandering: dit is de schaamte en zelfs de lompheid voorbij.

En er zijn nog andere mensen die de bosuitbreiding in Vlaanderen vertragen of saboteren. Minister van Natuur en Milieu Joke Schauvliege lijkt een aan handen en voeten gebonden vrouw. Ze morrelt wat aan het boscompensatiefonds (een triomf!) en strooit met geruchten over een plan om zonevreemde bossen te beschermen. Maar waar blijven de concrete voorstellen? En waarom moeten enkel ecologisch waardevolle en bedreigde bossen gered worden. Dit is niet meer het Vlaamse boerenland van Streuvels, mevrouw de minister.

Nog irritanter is de boycot en de frappante desinteresse van minister van Ruimtelijke Ordening Philippe Muyters. Handen vol heeft hij het met zijn andere beleidsdomeinen: Financiën, Begroting en Werk, maar de toestand van de Vlaamse bossen zal de man worst wezen. Wetenschapsparken, industrieparken, wegen: dat wil hij op zijn palmares.

Muyters: Voka-minister van beton. De Vlaamse burger kan maar een conclusie trekken uit al dit beleidsgeknoei: overboord met al die wetten en regeltjes. Negeer het beleid, fuck de administratie. Geen voornemens meer, maar daden. Wie zijn bos wil uitbreiden, gewoon doen. Massaal boompjes opzetten. Tegen de tijd dat er sancties volgen, als die al worden opgelegd, heeft Vlaanderen hopelijk een volwassen bosbeleid. Met een minister van Natuur en Milieu. Wat Freiburg kan, kunnen wij beter, nietwaar minister-president Peeters?

Verschenen in Groencontact 2011/37 - geschreven door Peter Dupont